UNESCO projesi Şanlıurfa’da hayata geçirildi
Şanlıurfa Valiliği himayesinde, Şanlıurfa Kültür Eğitim Sanat ve Araştırma Vakfı (ŞURKAV) tarafından UNESCO Dünya Mirası Gönüllüleri – World Heritage Volunteers (WHV) 2026 Kampanyası kapsamında hazırlanan “World Heritage Volunteers Awareness Camp for Protecting Values at Göbeklitepe and Taş Tepeler” projesi Şanlıurfa’da gerçekleştirildi. UNESCO’nun 2026 yılı “Working on the Future” teması doğrultusunda düzenlenen program kapsamında dünyanın 12 farklı ülkesinden gelen gönüllüler, Şanlıurfa’nın arkeolojik mirasını ve günümüzde yaşamaya devam eden kültürel değerlerini yakından tanıma fırsatı buldu. Katılımcılar, alanlarda yürütülen bilimsel çalışmalar hakkında akademisyenler ve kazı başkanlarından doğrudan bilgi alırken, kültürel mirasın korunması konusunda uluslararası bir deneyim yaşadı.
Taş Tepeler’in bilimsel çalışmaları yerinde anlatıldı
Programın merkezinde, insanlık tarihinin Neolitik Dönemi’ne ilişkin önemli bulguların ortaya çıkarıldığı Taş Tepeler Projesi kapsamındaki alanlar yer aldı. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı koordinasyonunda sürdürülen çalışmalar kapsamında gönüllüler Çakmaktepe, Sayburç, Göbeklitepe, Yoğunburç ve Sefertepe gibi farklı arkeolojik alanları ziyaret etti. Taş Tepeler Projesi Koordinatörü ve İstanbul Üniversitesi Tarih Öncesi Arkeolojisi Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Necmi Karul’un yanı sıra farklı kazı alanlarında görev yapan bilim insanları tarafından katılımcılara bölgelerin arkeolojik önemi, devam eden araştırmalar ve elde edilen bulgular aktarıldı. Göbeklitepe’deki araştırmaların ilgili bilimsel kurumların iş birliğiyle yürütülen çalışma çerçevesi de gönüllülerle paylaşılırken, Mendiktepe ve Taş Tepeler araştırmalarıyla bağlantılı farklı noktalar da program kapsamında ziyaret edildi.
“Farklı ülkelerden gelen gönüllülerin Şanlıurfa’nın kültürel mirasını doğrudan bilim insanlarından öğrenmesi ve bu değerleri yerinde deneyimlemesiyle, kentin dünya ölçeğindeki kültürel miras görünürlüğüne katkı sağlanması amaçlandı.”Harran’dan Soğmatar’a uzanan tarih yolculuğu
Uluslararası program yalnızca Neolitik Dönem mirasıyla sınırlandırılmadı; Şanlıurfa’nın farklı medeniyetlere ait çok katmanlı tarihi de katılımcılara tanıtıldı. Gönüllüler Harran, Soğmatar, Şuayb Şehri ve Bazda gibi önemli kültürel miras alanlarını ziyaret ederek kentin farklı dönemlerine ilişkin bilgi edindi. Harran Ören Yeri Kazı Başkanı ve Harran Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Başkanı Prof. Dr. Mehmet Önal eşliğinde Harran Kalesi, Harran Ulu Cami, Harran Kazı Evi ve çevredeki arkeolojik çalışmalar incelenirken, Şuayb Şehri ve Soğmatar’da yürütülen araştırmalar da uzmanlar tarafından aktarıldı. Bazda taş ocaklarının ziyaretiyle birlikte bölgenin tarihi taş işçiliği ve kültürel peyzajı da programın önemli başlıkları arasında yer aldı.
UNESCO perspektifiyle kültürel miras eğitimi
Programın eğitim bölümünde ise UNESCO Türkiye Millî Komisyonu Üyesi Ömer Devrim Aksoyak tarafından uluslararası gönüllülere kültürel mirasın korunmasına ilişkin kapsamlı bir eğitim verildi. UNESCO’nun 1972 Dünya Mirası Sözleşmesi, Üstün Evrensel Değer, özgünlük ve bütünlük ilkeleri ile Dünya Mirası kriterlerinin ele alındığı eğitimlerde somut ve somut olmayan kültürel mirasın korunması da değerlendirildi. Yerel toplumların kültürel mirasın korunmasına katılımı ve Taş Tepeler özelinde paydaşlar arasındaki iş birliğinin öneminin de anlatıldığı programda gönüllüler, koruma, belgeleme ve yerel farkındalık konularında ortak çalışmalar gerçekleştirdi. Böylece katılımcıların yalnızca tarihi alanları görmeleri değil, bu değerlerin gelecek kuşaklara aktarılması konusunda sürdürülebilir bir bakış açısı kazanmaları hedeflendi.
Arkeolojik miras ile yaşayan kültür aynı programda buluştu
ŞURKAV’ın Şanlıurfa’nın kültür, sanat, tarih ve arkeolojik değerlerinin korunması, tanıtılması ve gelecek kuşaklara aktarılmasına yönelik faaliyetleri de uluslararası gönüllülere anlatıldı. Programın yaşayan kültür bölümünde ise katılımcılar kentin önemli geleneklerinden sıra gecesine katılarak Şanlıurfa’nın müzik kültürü, sözlü aktarım geleneği, sosyal paylaşım anlayışı ve yerel gastronomisiyle tanıştı. Reji Kilisesi’nde düzenlenen fotoğraf gösteriminde ise eski ve yeni kent fotoğrafları üzerinden Şanlıurfa’nın tarihsel değişimi, geleneksel mimarisi, kent dokusu ve kültürel mirasın korunmasının önemi değerlendirildi. Böylece Göbeklitepe ve Taş Tepeler’in binlerce yıllık mirası ile Şanlıurfa’nın bugün yaşatılan kültürel gelenekleri aynı çatı altında ele alınarak kentin geçmişten günümüze uzanan kültürel sürekliliği uluslararası katılımcılara aktarıldı.
Şanlıurfa’nın mirası dünyaya taşınacak
Şanlıurfa Valiliği ve ŞURKAV koordinasyonunda gerçekleştirilen proje; T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, İstanbul Üniversitesi, Harran Üniversitesi, Alman Arkeoloji Enstitüsü, Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi, Çin Ulusal Kültürel Miras İdaresi Arkeoloji Araştırma Merkezi, UNESCO Genel Merkezi, UNESCO Türkiye Millî Komisyonu, Taş Tepeler Projesi bilim insanları ve kazı başkanlarının katkılarıyla gerçekleştirildi. Farklı ülkelerden gelen gönüllülerin Şanlıurfa’nın kültürel mirasını bilimsel kaynaklardan öğrenmesi, tarihi alanları yerinde görmesi ve kentte edindikleri deneyimleri kendi ülkelerine taşımasıyla Göbeklitepe, Taş Tepeler ve Şanlıurfa’nın uluslararası alandaki görünürlüğünün artırılması hedeflendi. Bilimsel bilgi, gönüllülük, kültürlerarası iletişim, yerel katılım ve mirasın korunmasını bir araya getiren program, Şanlıurfa’nın dünya kültür mirasındaki önemini uluslararası bir platformda yeniden öne çıkaran kapsamlı bir çalışma olarak tamamlandı. Haber Feyzi DONAN