NATO'nun 75. Yılı: Tarihsel Perspektif ve Gelecek Vizyonu NATO, 9-11 Temmuz tarihlerinde Washington’da yoğun katılımlı bir zirve ile 75’inci kuruluş yıl dönümünü kutladı. 2. Dünya Savaşı’ndan sonra kurulan ittifak, Soğuk Savaş döneminde ve sonrasında önemini kaybetmeden devam etti. Kuruluşunda 12 olan üye sayısı, 7 Mart 2024’te İsveç’in de katılımıyla 32’ye yükseldi. İttifak, 40’tan fazla üye olmayan ülke ve uluslararası örgütle de ilişkiler geliştirdi. Zirvenin Öncelikli Konuları: Caydırıcılık ve Savunma 75. yıl zirvesinde üzerinde durulan konular arasında İttifak’ın caydırıcılığının artırılması, Ukrayna’nın savunması için izlenecek yol haritası ve NATO’nun üçüncü ülkelerle olan işbirliklerinin geliştirilmesi yer aldı. Jeopolitik gerilimler ve askeri rekabet endişe kaynağı olmaya devam ederken ABD'nin teşvikleriyle üye ülkelerde savunma harcamalarının yüzde 2’nin üzerine çıkarılması hedefleniyor. NATO'nun Stratejik Konseptinde Değişiklikler Madrid’de 2022’de kararlaştırılan 2023 Vilnius zirvesinde, revize edilen yeni stratejik konsept kapsamında NATO üyeleri askeri harcamalarını ve modernizasyon çabalarını artırdı. İsveç ve Finlandiya’nın birliğe dahil edilmesiyle ittifak, dayanışmayı artırmayı ve Rusya’ya ve Çin’e karşı “hazırız” mesajı vermeyi hedefliyor. ABD'nin Liderlik Rolü ve Ukrayna Meselesi ABD, Washington zirvesinde Ukrayna savaşının başındaki azim ve kararlılığını belli ölçüde yitiren bazı NATO liderlerini yeniden odaklamaya çalıştı. ABD, caydırıcı nitelikte somut bir irade ortaya koymanın en önemli platformunu Ukrayna olarak görüyor. Ukrayna'da aradığı zaferi elde edemeyen Rusya, Gürcistan, Moldova ve Bosna-Hersek’te Batı ile sert bir jeopolitik rekabete tutuşabilir. Rusya ve Çin'e Karşı NATO'nun Tavrı Zirvede, Rusya’nın Ukrayna’ya saldırıları ve Ukrayna’nın savunmasına verilen destek vurgulandı. Ayrıca, Çin’in askeri harcamaları ve uzay programlarına yaptığı yatırımlar tehdit olarak kayda geçti. Çin’in Rusya’ya verdiği destek de NATO tarafından endişe ile karşılanıyor. Türkiye'nin Zirvedeki Öncelikleri Türkiye, terörle mücadelede ittifak üyelerinden destek beklediğini ve savunma sanayii ürünlerinde kısıtlamaların kaldırılmasını talep etti. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Karadeniz girişimi gibi diplomatik inisiyatiflere şans tanınması gerektiğini vurguladı. Ayrıca, Erdoğan Gazze’deki insanlık dramını gündeme getirerek, İsrail’e saldırılarını sona erdirme çağrısı yapan tek lider oldu. Zirvede gerçekleşen toplantılarda ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın basın toplantısında ifade ettiklerinden yola çıkarak, Türkiye’nin öncelikleri 2023 Vilnius ve 2022 Madrid’de olduğu gibi bu zirvede de terörle mücadelede ittifak üyelerinden destek beklentisi ve üye ülkelerin birbirlerine savunma sanayii ürünlerinde kısıtlama getirmemesi talebi olarak öne çıktı. Sonuç ve Gelecek Beklentileri NATO’nun Washington zirvesi, ittifakın caydırıcılığını artırma ve üçüncü ülkelerle işbirliğini geliştirme konularında önemli adımlar attı. ABD, Ukrayna’ya olan desteğini sürdürürken, NATO'nun Rusya ve Çin’e karşı tutumunu netleştirdi. Türkiye’nin öncelikleri ise terörle mücadele ve savunma sanayii ürünlerinde kısıtlamaların kaldırılması oldu. Gelecek yıllarda NATO’nun Asya’da etkisini artırma çabaları ve Rusya ile Çin’e karşı stratejik hamleleri izlenecek.AA